Popüler Bir İkon Olarak Che
Yaşadıkları devrin simgesi haline gelen isimler vardır. Sanırım Che bunlar arasında en belirginidir. Bence ne yazık ki dünya üzerinde en fazla çoğaltılan resme sahip olmasına rağmen siyasi duruşunun tam aksi bir yönde, günümüzde bir popüler kültür malzemesi haline gelmiştir Che. Tüketim çılgınlığı ateşini harlayan kütüklerden biri haline getirdi zaman onu.
che guevara
Ernesto “Che” Guevara, kısaca Che Guevara ya da hey anlamına gelen el Che, ile tanıdğımız 1928 doğumlu Arjantinli aristokrat orta sınıf bir aileye mensup, doktor, gerilla lideri, Marksist politikacı vs. vs. onu bir çok niteliği ile tanıyoruz. Tıp eğitimi aldığı yıllarda bir arkadaşı ile çıktığı motor gezisi sırasında Latin Amerika’yı baştanbaşa dolaşmış, gördüğü yoksulluk ve karmaşayı gözlemlemiş ve bu durum onu bir çözüm arayışına itmişti. Bu arayış onu Marksizm’e yönlendir. Dünya üzerinde gelir dağılımının eşitlenmesi ve tüm eşitsizlikleri yok etmenin yolunun Marksizm olduğuna inandı. Ancak onu diğer insanlardan ayıran sadece inanması değil pratiğe de geçirecek kadar idealist olması idi.
İlk olarak Başkan Jacobo Arbenz Guzmen’ın önderliğinde Guatemala’da savaşan gerillalara katıldı. Daha sonra 1959 yılında Küba’da yönetimi ele geçirecek olan Fidel Castro’nun gerilla harekâtına katıldı. 26 Temmuz Hareketi’nin bir üyesi oldu. İktidarı ele geçirmelerinin ardından hükümette çeşitli önemli görevlerde bulundu.
Ancak inandığı gerilla teorisi ve uygulamaları alanında yazdığı kitapları ve denemelerinde olduğu gibi dünyanın diğer bölgelerindeki gerilla hareketlerine destek vermek üzere 195 yılında hükümeti ve siyasi görevlerini, makamını bırakarak Küba’dan ayrıldı.
Önce Kongo’daki devrimci mücadelelerin içinde yer aldı. Daha sonra Bolivya’ya geçti. Burada CIA ve Amerikan Ordusu Özel Harekât Birlikleri’nin düzenlediği bir operasyonda esir düştü. Onu öldüren katilleri ve yanında bulunan arkadaşları yargısız infaz edildiğine şahit oldular
Yaşamı boyunca uğruna savaştığı değerlerin tam aksine bir anlam kazandı. Önceleri dünyanın her yerinde devrimci mücadelelerin simge ismi haline geldi. Komandate olarak tanındı ve sevildi. Ancak Alberto Korda tarafından çekilen fotoğrafı dünya üzerindeki en ünlü fotoğraf oldu. Bu fotoğraf dünya üzerinde en fazla kopyası bulunan ve en çok bilinen fotoğraftı. 20. yüzyılın sembolü olarak nitelenen fotoğrafı daha sonra hayatı boyunca karşı olduğu tüm eşitsizliklerin ve adaletsizlikleri kaynağı olan kapitalist ve tüketim toplumuna dayanan toplumun ikonu oldu. Adeta bir moda gibi taşındı tişörtlere basılarak.
che
İngiliz sanat tarihçisi ve Oxford Üniversitesi öğretim üyesi Martin Kemp, ‘İsa’dan kolaya (Coca Cola) imaj nasıl ikon olur’ isimli araştırmasında dünyanın en popüler 11 ikonu sıralandı. Araştırmaya göre ilk sırada en bilinen ikon olarak Hz. İsa bulunuyor. Dini kimliği bir yana bırakılırsa gerçekten de Hz İsa en biline ve tanına sembollerden biridir. Ancak ikinci sırada Guevara’nın kült bir fenomen haline gelen fotoğrafı Alberto Korda bulunuyor. Öyleki bu fotoğraf sıralamada Amerikan bayrağını dahi geçti. Bir bakıma Che kapitalizmin simgesini sollamış oldu. Bu kadar tanınıp sevilmesi tabiî ki iyi bir şey. Ama anlamsızlaştığını ve asıl kimliğinin silinerek sadece bir ikon haline geldiğini de kabul etmek gerekir. Zaten o fotoğraf kendisini çekene dahi bir hayır getirmedi. Bu kadar ünlü bür fotoğrafı çekmesine rağmen Alberto Korda çokta parlak bir kariyer elde edemedi. Küba gazetesi Revolucion için fotoğrafçılık yaparken daha sonra çok ünlü olacak o kareyi çekti. Che’nin bu pozu Alberto Korda’dan habersiz ve hiçbir telif ödenmeksizin dünyada sayısız defa basıldı. O kadar çok kullanıldı ki dünyanın en çok kopyalanan fotoğrafı haline geldi. O kadar Che’nin hatırası aykırı sebepler için kullanıldı ki sonunda Alberto Korda dava açmak zorunda kaldı. 2000 yılında Smirnoff bu resmi ürettiği bir içkinin üzerine bastı. Alberto Korda bu dava sonunda Smirnoff’tan 50.000 dolar tazminat kazandı. Bu parayı da Küba’da sağlık hizmetlerinde kullanılması için bağışladı. Alberto Korda ”Che’de olsa aynı şeyi yapardı” dedi. Alberto Korda fotoğrafın bu kadar çok kullanılmasına dair “Che Guevara`nın uğrunda öldüğü fikirleri gönülden destekleyen bir devrimci olarak, fotoğrafının onun fikirlerini yaşatması ve sosyal adaletin sağlanması amacı ile çoğaltılmasına karşı değilim ve bir karşılık beklemiyorum. Ancak alkol gibi ticari yaparken Che`nin resmini kullanmanın karşısındayım” diyordu. Sanırım zaten benim başından beri anlatmak istediğimi özetlemiş oluyordu.
İngiliz sanat tarihçisi ve Oxford Üniversitesi öğretim üyesi Martin Kemp’in araştırmasına göre dünyadaki en biline ve ikon olmuş 11 obje şunlar:
Hz. İsa
Che (Fotoğrafı)
Mona Lisa
Aslan
Kalp
Haç
Vietnamlı çıplak kız
Amerikan bayrağı
Coca Cola şişesi
DNA
E=mc²
Bir önceki yazımız olan Atatürk Mezarından Kalkacak Hepinizin Anasını Belleyecek! başlıklı makalemizde atatürki ilyas salman ve cübbeli ahmet hoca hakkında bilgiler verilmektedir.
Yorum yapabilirsiniz.