İslam Dinine Göre Organ Bağışı Caiz mi? Dinimizde Organ Bağışı Var mı?
Organ bağışı tıbbın son yıllarda çok geliştiği bir alandır. Organ nakli ölen bir kimsenin organlarının ölümünün ardından alınarak, organlarından birisinin çalışmaması yüzünden ölüm tehlikesi altında olan bir insana nakledilmesi ile olmaktadır. Organ nakli insanın hayatta iken organlarını bağışlaması ya da ölüm sonrası yakınlarının kararı ile organların bağışlanması şeklinde olmaktadır. Organ bağışı kararının zor bir konu olmasının yanında bazı yönleri de tartışılmaktadır. Olayın dini boyutu hakkında bazı kaygıların varlığı bilinmektedir. İslam dininde organ bağışlamak caiz midir? İslam dininde organ bağışlamak caiz mi? Dinimizde organ bağışı günah mı? Birçok inanan İslam dininde organ bağışı yapmanın hükmünün ne olduğu konusunda kararsızdır. İnancımızda ve dinimizde organ bağışı yapmak caiz mi bu konuda bilinen yetkin bir fetva verilmiş midir? Birçok inanan dinimizde organ bağışı yapmak günah mı değil mi bilemediğinden bu olaydan kaçınmaktadır. Müslüman inancında organ bağışının yeri hakkında tam bir açıklamaya ihtiyaç vardır. Dinimizde organ bağışı yapmak sevap mı? Organa ihtiyacı olan birine organ vermek ve İslam’da organ bağışının hükmü nedir bu konularda yeterli bilgisi olmayan insanların konu hakkında tereddütleri bulunması normaldir. İslam’da organ nakli ile ilgili kesin yasaklayıcı bir hüküm yoktur. Ancak İslam dinine göre organ nakli caiz mi bu konu ile ilgili net bir ayet veya hadis bulunması da olası değildir. Bu nedenle İslam dinine göre organ bağışı hükmü ancak kıyas, icma gibi fıkıh usulleri ile yapılabilir. İslam dinine göre organ bağışı caiz mi bu konu ile ilgili itikada ve mezhebe göre değişen hükümler bulunmaktadır. Ülkemizde kalabalık bir kesimim sevdiği Necmettin Nursaçan Hoca bu konuda en ılımlı yaklaşım gösteren alimlerdendir. Necmettin Nursaçan hoca organ bağışı hakkında caiz olduğu ve teşvik edilmesi gerektiğini düşünmektedir. Organ bağışı günah mı, organ bağışının hükmü nedir bu konu ile ilgili alimlerin, fıkıh bilginlerinin ve mezheplere göre inançların hükümlerini sizler için derledik.
İslam Dininde Organ Bağışlamak Caiz mi?
İslam dininde organ bağışlamak caiz mi sorusuna dayanak olarak bazı fıkıh hükümleri ile yanıt verilebilir. Bir mevtanın bedeninin ayrılması ve uzuvlarının kesilmesi haramdır. Ancak bir hamile kadının ölmesi durumunda karnındaki canlı bebeğin çıkarılması için karnının açılması zaruret nedeni ile meşrudur. Bu konuda alimler kadının karnının sol tarafından açılarak bebeğin alınabilmesi hükmünü getirmişlerdir. Genel olarak organ nakli bu hüküm etrafında değerlendirilmektedir. Çünkü bu durumda ölünün bir parçası alınsa da başka bir canlının hayatı kurtarılmış olmaktadır.
Dinimizde organ bağışı günah mı tereddütlerine sebep olan bir diğer inanç ise insanın ahrette cismani olarak hem ruh hem de beden olarak diriltileceği hükmü sebep olmaktadır. Sünni inancı ve daha birçok itikat bu konuda fikir birliği yapmıştır. Ehlisünnet bilginlerinin ve kelamcıların büyük çoğunluğu, ahrette dirilmenin fiziki olacağı, insanın ruh ve bedeniyle birlikte diriltilip böylece diriltileceği, hesaba çekileceği görüşünde birleşmiştir. Kur’an âyetleri de bu görüşü doğrular mahiyettedir (bk. Tâhâ 20/55; elHac 22/5, 7; enNûr 24/20; Yâsîn 36/7879; elKıyâme 75/34). Ahrette dirilmenin bedeni olacağı inancı organ naklinin tereddütle karşılanmasında en büyük sebeplerdendir. İslam dininde organ bağışı hükmü bu ayet ve inanç yüzünden biraz zor bir karar olarak görülmektedir. Ancak islam alimleri bu dirilmenin organın bir başkasına verilmesi ile sekteye uğraması gibi bir durumun olmayacağını söylemektedir. Örneğin organlarından bazılarını yaşarken kaybedenler, bedenleri toprakta çürüyen insanın organlarının diriltilmesi gibi nakledilen organında yeninden insan ile birlikte diriltilmesi Allah’ın kudreti ve ilmi ile mümkündür. Bu nedenle dinimizde organ bağışı yapmak caiz mi sorusunun bedenen dirilme bakımından hükmü caiz şeklinde verilebilir.
Organ Bağışının Hükmü Nedir?
Dinimizde organ bağışı yapmak günah mı tartışmalarında insanların düşünmesine neden olan bir diğer konu ise organın verildiği kişinin inancı, farklı dinden veya mezhepten olması ya da bu organ ile daha sonra günahlar işlemesi korkusudur. Oysa İslam alimleri dinimizde organ bağışı yapmak sevap mı sorularına bu korkuyu da açıklayacak biçimde cevap vermektedirler. Organın bir gayrı Müslime veya farklı bir mezhepteki insana verilmesi günah sayılmaz. Çünkü hak din İslam’a göre tüm insanlar eşit yaratılmıştır. Her insanın ömrünün sonuna kadar imanı bulma iradesi ve ihtimali vardır. Ayrıca insan yaratılışı gereği üstün muazzezdir. Bu nedenle organın verileceği insanın hayatının kurtulması yeterli bir nedendir. İslam’da organ bağışının hükmü nedir tartışmalarında bir diğer tereddüt ise kişinin aldığı organlar ile günah işlemesi ve organın asıl sahibinin bundan sorumlu olması konusudur. Çünkü organlarımızın ahrette bizim lehimize ve aleyhimize şahitlik edeceği inancı vardır. İslam’da organ nakli ile ilgili fikir beyan eden alimler organların şahitlik etmesinin temsili bir anlatım olduğu fikrindendir. Hiç kimsenin Allah katında yalan söyleyemeyecek olması bu şekilde izah edilmiştir. Dolayısı ile İslam dinine göre organ nakli caiz mi sorusuna bu şahitlik konusunda bir engelleme bulunmamaktadır. İslam dinine göre organ bağışı tartışmalarında organ nakli olan kişinin aldığı organ ile günah işlemesi korkusu konusunda alimler günah ve sevap işlemenin organın değil iradenin tasarrufunda olması ile açıklık getirmektedir. Dolayısıyla İslam dinine göre organ bağışı caiz mi, kişinin aldığı organla haram işlemesi eski sahibini etkiler mi sorusuna organın işlenen günahta bir katkısının olmaması ve kişinin iradesinin sorumlu olması bu tereddüdü de ortadan kaldırmaktadır. Organ bağışının hükmü nedir sorularına buraya kadar bu şekilde cevap verilebilir.
Organ Bağışı Günah mı?
Organ bağışı günah mı tartışmalarının sadece bu kadar basit şekilde açıklanarak değildir şeklinde bir fetva verilmesi elbette yeterli değildir. Organ bağışının Müslümanlıktaki yeri çok daha uzun ve karışık bir konudur. İslam hukuku, normal hukuk ve fıkıh açısından çok daha etkilenen konular da vardır. Organ bağışının hükmü nedir sorularında asıl olan organ alınmasının zaruri olması ve alınan kişinin ölmüş olmasıdır. Ayrıca organın nakledileceği kişinin kesin hükmüne yakın biçimde kurtulma şansının olması da gerekmektedir. İşte fıkhın bu kesinlik hükmüne istinaden zamanımız âlimleri organ nakline cevap vermektedir. Organ nakline genişçe cevap veren El Ezher alimlerinden Ahmed eş-Şirbâsî bu ameliyatı yaparken bazı esasların göz önüne alınmasını ve belli kurallara uyulmasını şart koşmaktadır. Öncelikle organ nakli hayati bir gereklilikle yapılmalıdır. Organ nakli bir tedavidir ve dinimizde şifanın aranması emredilmektedir. Ayrıca dinimize göre zaruretlerin bazı haramları mubah kıldığı bilinen bir hükümdür.
Bu nedenle organ nakli yapılırken hastanın organ nakli ile kurtulmasının bir gereklilik olması, ayrıca nakil sonrası kesin ya da kesin kanaate yakın bir kanaatle hastanın iyileşeceğinin bilinmesi gerekmektedir. Bu konuda yetkin bir doktor ya da heyetin karar vermesi gerekmektedir.
Organ alınacak kimsenin ise bu konuda kendisinin cevaz vermiş olması ya da yakınlarının buna izin vermiş olması da gerekmektedir. Organlarının bütünlüğünün korunmasını vasiyet etmiş bir hastadan organ nakli yapılmamalıdır. Ayrıca organların alınacağı hastanın kesin ölümünün gerçekleşmesi gerekmektedir. Ölümü kesin olarak bilinmesine rağmen bir hastadan ölmeden organ alınması caiz değildir. Hayatta olan bir insanın ölmek üzere olan bir hastaya iki böbreğinden birisini vermesinde ise eğer tıbbî ve sıhhî açıdan bağışta bulunan kimseye bir zarar gelmeyecekse izin verilmelidir. Organ veren kimsenin organ nakli sırasında ve sonrasında hayatında bir zarar gelmeyeceği tespit edilir de akabinde böbrek nakli yapılırsa; yine burada bir kişinin hayatının kurtarılması bahis mevzuu olduğundan ve böbreğini bağışlayan kimse de zarar görmeyeceği için bir mahzur olmaması gerektir. Bu bağış bir fedakârlıktır.
Bir önceki yazımız olan Mevlid Kandili Nedir? Mevlid Kandilinde Yapılacak Dualar İbadetler Nelerdir? başlıklı makalemizde 2012 kandilleri, 3 şubat 2012 Mevlid kandili ve 3 şubat Mevlid Kandili Mesajları sözleri yazıları smsleri hakkında bilgiler verilmektedir.
Yorum yapabilirsiniz.