Deprem Nedir?
Van’da yaşanan büyük deprem felaketi, deprem hakkında bilmediğimiz ya da yanlış bildiğimiz birçok şeyi ortaya çıkardı. Yaşanan deprem felaketi bildiklerimizi sorgulamamız, yanlış bildiklerimizi düzeltmemiz gerektiğini gösterdi. Deprem nedir? Depremden nasıl korunur? Deprem tahminleri neye göre yapılır? Deprem önceden bilinebilir mi? Bütün bu soruların cevabını tekrardan gözden geçirmemiz gerekiyor.
Deprem Van ile birlikte tekrardan gündemimize girmiş bulunuyor. Deprem tahminleri yanıltıcı olabiliyor. Deprem önceden tahmin edilemiyor henüz. Ancak bilinenin aksine deprem sadece dünyada yaşanan bir olay değil. Örneğin insanların aya gitmesi ile birlikte uzayda da bu tür depremlerin olduğu görüldü. Aya ilk giden astronotlar ay yüzeyine sismograflar yerleştirdi. Buna göre ayda yılda ortalama 12 bin deprem oluyor. Deprem tahminleri ayda da insanı şaşırtmaya devam ediyor.
Deprem tahminleri yürüten bilim adamları bazı depremlerin dünyanın dönüş hızını düşürdüğünü, bazılarının ise dünyanın daha hızlı dönmesine sebep olduğunu göstermiştir. 2010 yılında Şili’de yaşanan depremde dünyanın dönüş hızının arttığı görülmüştür. Sumatra adasında yaşanan depremde ise dünyanın yavaşladığı ve günün uzadığı tespit edilmiştir. Ancak bu süre farkları insanın fark edemeyeceği kadar kısadır.
Deprem Van ile tekrardan gündemimize girmiş olsa da aslında dünyanın rutinlerinden birisidir. Deprem hareketleri ile kıtalar birbirinden ayrılır veya yaklaşır. Anadolu en yoğun deprem kuşaklarından birinin üstündedir. Anadolu karası Asya ve Afrika kara parçalarının baskısı ile Avrupa’ya doğru kaymaktadır. Her yıl Anadolu karası komşu Yunanistan’a 2.5 santim yaklaşmaktadır. Anadolu’ya göre daha sert olan Yunanistan karası dirençli olduğundan Anadolu karası Yunanistan levhasının altına doğru ilerlemektedir. Deprem tahminleri yapan bilim adamları 5 milyon yıl sonra ege denizinin yok olacağını ve iki karanın birleşeceğinin öngörüyorlar.
Deprem Artçı Sarsıntıları
Deprem olarak bildiğimiz sarsıntılar ana kırılma anında yaşanır. Deprem faaliyetinin ardından yer altında bozulan sıkışma ve yer değiştirme nedeni ile bir süre artçı sarsıntılar yaşanır. Artçı sarsıntılar ana depremden dana düşük şiddettedir ve genellikle insanlar tarafından hissedilmez. Bu sarsıntılar deprem tahminleri yapan bilim adamları tarafından yer kürenin rahatlama hareketleri olarak görülmektedir. Artçı şoklar ilk zamanlarda sıklıkla görülür. Şiddetleri ve sıklıkları zamanla azalarak yok olurlar. Ancak artçı şoklar yıllarca sürebilir.
Deprem tahminleri yapan bilim insanları yaptıkları çalışmalarında depremlerin genellikle son olarak oluşan karalarda daha genç kara kuşaklarında yaşandığını düşünüyor. En aktif fay hatları ise Pasifik okyanusu tabanında görülüyor. Akdeniz ve Himalaya dağlarında da aktif deprem kuşakları bulunuyor. Depremlerin başkenti olarak ise Japonya görülüyor. Japonya karası ve adaları en sık ve şiddetli depremlerin yaşandığı ülkelerden birisi.
Çok Sık Depremler Oluyor
Dünya üzerinde çok sık depremler yaşanıyor. Deprem tahminleri yapan bilim adamları her 30 saniyede bir depremin yaşandığını tahmin ediyor. Depremler genellikle dünyanın sıvı olan çekirdeğine yakın oynak tabaklarda yaşanıyor. Çoğu deprem 2 şiddetinden az olduğu için dikkate alınmıyor. Büyük ölçekli depremler ise genellikle okyanus tabanlarında yaşandığı içi insanları etkilemiyor.
Deprem Mitleri
İnsanlık var olduğu günden bu yana depremler ile yaşıyor. İlk insanlar depremler ile ilgili dinsel mitlere inanmıştır. Hemen her kültürde dünyanın sallanması ile ilgili bir mit geliştirilmişti. Japonlar Namazu isimli bir balığın yer altında hareket ettikçe deprem olduğuna inanmıştır. Japon inancına göre Namazu tanrı tarafından yeraltına hapsedilmiştir. NAmazu her kıpırdadığında deprem olmaktadır. Yeni Zelanda yerlileri ise yerkürenin hamile olduğunu ve depremlerin çocuğun ana karnını tekmelemesinden kaynaklandığını düşünmüştür. Hint dini liderleri ise dünyanın fillerin sırtında taşındığını, bu fillerin yorulduklarında yer değiştirdikleri için depremlere sebep olduğuna inanır.
İnsanlar depremin hava koşullarını etkilediğini ve depremin genellikle bunaltıcı ve kasvetli havalarda yaşandığını düşünseler de deprem tahminleri yapan bilim adamları havanın deprem ile bir ilgisi bulunmadığını bildiriyor. Deprem ile ilgili en şaşırtıcı istatistik ise doğum oranını arttırması. İnsanları bu stresli zamanlarda daha sık ilişkiye girdiği düşünülüyor. Kadınların ise deprem zamanlarında salgıladıkları hormonlar ile daha doğurgan oldukları sanılıyor.
Bir önceki yazımız olan Deprem Sigortası Nedir? başlıklı makalemizde DASK, deprem sigortası yaptırmak ve Zorunlu deprem sigortası hakkında bilgiler verilmektedir.
Yorum yapabilirsiniz.